Felieton: Cyfrowy audyt

Podejmując rolę trwałej ochrony cyfrowej zbiorów (ochrona prywatna/publiczna) trzeba odpowiedzieć sobie na kilka ważnych kwestii. Nie ma znaczenia czy dopiero zaczynamy z cyfrową ochroną czy przejmujemy sprawę w określonym punkcie. Te pytania po prostu musimy sobie zadać.

Trwałej ochrona cyfrowych zbiorów - audyt cyfrowy

1. Ile obiektów cyfrowych przechowuje nasza instytucja (w %)
2. Z którego roku pochodzą najstarsze obiekty cyfrowe
3. Czy można ustalić rok pochodzenia najstarszych obiektów cyfrowych
4. W jaki sposób można ustalić rok pochodzenia najstarszych obiektów cyfrowych
5. Na jakim nośniku/medium są zapisane najstarsze obiekty cyfrowe
6. W jakim formacie są zapisane najstarsze obiekty cyfrowe
7. Czy była próba migracji najstarszych obiektów cyfrowych na nowsze formaty/nośniki
8. Czy zostały określone przypadki utraty dostępu do treści obiektów cyfrowych
9. Czy i od kiedy w instytucji podejmuje się temat trwałej ochrony cyfrowej zbiorów

Po wykonaniu cyfrowego audytu możemy zmienić lub stworzyć od nowa naszą strategie odnośnie  trwałej ochrony cyfrowej zbiorów.

Felieton: Jak chronić domowe archiwum cz.4

Ostania część poradnika. Mam nadzieje, że okazał się pomocny. ;)

#Dokumenty papierowe

Dokumentacja papierowa stanowi największą część domowego archiwum. Przechowywanie papieru w warunkach domowych jest dosyć trudne. Zalecane warunki przechowywania papieru: temperatura około 16­18ºC (temperatura w pomieszczeniu nie powinna przekraczać 21ºC ),  wilgotność pomiędzy 45-55% RH[1]. 

Przy współczynniku RH powyżej 70%, bardzo prawdopodobny jest rozwój mikroorganizmów. Natomiast niska wartość RH (poniżej 40%) może powodować kurczenie, sztywnienie, pękanie i kruszenie się materiałów. Szkodliwe dla papieru jest też  światło słoneczne i sztuczne, które zawierają promieniowanie ultrafioletowe i emitują ciepło. 

Problemem wielkim jest pleśń. Niektóre rodzaje grzybów zawarte w pleśni, mogą stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia, wywołując bóle głowy, nudności, podrażnienia oczu i skóry oraz problemy z oddychaniem. Większość grzybów strzępkowych może powodować alergie. Można w miarę tanio poddać zapleśniałe dokumenty dezynfekcji gazowej (w komorach próżniowych). Takie usługi oferuje Biblioteka Narodowa[2]. Jeżeli chodzi o przechowywanie to klasycznie – koperty, teczki, pudła wyłącznie bezkwasowe. Skanowanie też jest formą ochrony. W tym przypadku trzeba określić parametry skanowania. Dla domowego archiwum wystarczy format JPG/PDF lub TIFF w przypadku cennych eksponatów. 

---

[1] http://www.podkontrola.pl/22/akademia_automatyki_s1.html

[2] http://www.bn.org.pl/programy-i-uslugi/konserwacja-zbiorow

Felieton: Jak chronić domowe archiwum cz.3

 

#Fotografie

W swoich zbiorach najczęściej posiadamy fotografie kolorowe, czarno-białe, negatywy – (klisze) oraz rzadziej ich odmiany tj. negatywy szklane, nitrocelulozowe i acetylocelulozowe.

Jeśli będziemy dobrze przechowywać fotografie to będziemy długo się cieszyć z nich. Przy złym użytkowaniu i przechowywaniu fotografie szybką się stają podatne na uszkodzenia. Fotografie są wrażliwe na zmiany temperatur, na ciepło, na wilgoć. Wyższa temperatura może spowodować pojawienie się pęcherzyków na powierzchni fotografii. Wilgotność powyżej 60%  powoduje sklejanie się emulsji i powstawanie pleśni. 

Natomiast  światło powoduje blaknięciu obrazu. Optymalne warunki klimatyczne to temperatura mniejsza niż 18ºC, wilgotność 35-40% RH. Dopuszczalne są wahania o 2ºC i 4% RH co może być trudne w domowych warunkach. Fotografie należy przechowywać w odpowiednich opakowaniach z atestem PAT (Photographic Activity Test, ISO Standard 18916)[1] najlepiej w metalowych szafach z aluminium anodowanego, stali nierdzewnej lub stali pokrytej lakierem piecowym[2], w pudłach z bezkwasowej tektury falistej lub w pudłach introligatorskich. 

Fotografii nie powinno się też dotykać gołymi rękami. Zalecane są do tego celu m.in. bawełniane rękawiczki. Jeśli mamy poniszczone fotografie nie należy samemu próbować naprawiać. W takiej sytuacji warto je zanieść do konserwatora fotografii. Trzeba pamiętać o usunięcie kurzu z powierzchni fotografii przy użyciu gumowej gruszki, następnie oczyszczamy daną fotografię szczoteczką o miękkim włosiu. 

Jeśli chodzi o fotografie w albumach to należy przekładać odpowiednim papierem, jeśli ulegają uszkodzeniu. Albumy powinny być przechowywane pionowo. Negatywy szklane musimy przechowywać w oddzielnych kopertach papierowych w pionie, w odpowiednio wyścielonej szafie lub w mocnych pudłach. Natomiast negatywy (klisze) przechowujemy w papierowych lub poliestrowych obwolutach (pudła, segregatory). 

Do obliczania warunków klimatycznych przechowywanych materiałów archiwalnych możemy użyć specjalnego kalkulatora: http://www.dpcalc.org/

Jeśli chodzi o skanowanie to dla potrzeb domowych wystarczy format TIFF, 300-600 ppi, 24 bity kolor. Gdy będziemy fotografować zbiory fotograficzne głównym formatem, w którym będziemy wykonywać pliki będzie bezstratny RAW (później z RAW eksportujemy do TIFF, ewentualnie JPG).

---

[1] http://www.iso.org/iso/iso_catalogue/catalogue_tc/catalogue_detail.htm?csnumber=31940

[2] Zasady postępowania z materiałami archiwalnymi, s63